Blok Zinciri Terminolojisi

Bu sözlük, blok zinciri teknolojisinin temel terimlerini tanımlar ve bu teknolojinin çalışma prensiplerini anlamanıza yardımcı olur.

Temel Tanımlar#

Blok Zinciri — Belirli kurallara göre oluşturulan, sıralı bloklardan oluşan bir veri yapısıdır. Her blok, önceki bloğun hash'ini ve kendi hash'ini içerir; böylece bir bloktaki değişiklik tüm sonraki blokların hash'lerini etkiler.

Hash — Geri döndürülemez bir fonksiyonla veri setini sabit uzunlukta bir sayıya dönüştüren değer.

Node (Düğüm) — Ağın çalışmasını sağlayan yazılım; veri depolama ve iletim görevlerini yerine getirir.

Smart Contract (Akıllı Sözleşme) — Koşulları kod içinde tanımlı, kendi kendine yürütülen bir bilgisayar programı.

Address — Blok zincirinde varlıkların gönderilip alınması için kullanılan benzersiz tanımlayıcı.

Blok ve Zincir Yapısı#

Masterchain (Ana Blok Zinciri) — Tüm workchain ve shardchain'lerin durum bilgilerini, node sorumluluklarını ve blok hash'lerini depolar. Yeni bir masterchain bloğu, shardchain'lerdeki blokların hemen ardından oluşur; shardchain blokları yaklaşık 5 saniye aralıklarla, masterchain bloğu ise 1 saniye sonra eklenir.

Workchain — Farklı uygulama mantıklarını barındırabilen, maksimum 2³² kadar workchain bulunabilir; her biri benzersiz bir tanımlayıcıya sahiptir. İlk workchain (ön ek 0) ana TON workchain'ı olarak ayrılmıştır.

Shardchain — Workchain içinde ölçeklenmeyi sağlayan bölümlerdir; bir workchain içinde 2⁶⁰ kadar shard bulunabilir. Shard'lar birbirleriyle etkileşime girer ve belirli hesaplardan sorumludur.

Sharding ve İşlem İşleyişi#

Sharding — Blok zinciri veritabanını yatay olarak daha küçük segmentlere (shard'lara) bölerek paralel işlem yapmayı ve yük dağıtımını mümkün kılar.

Transaction — Kullanıcılar arasında gerçekleşen kripto para transferi.

Consensus Algorithm — Ağ düğümlerinin ortak bir karar (uzlaşı) elde etmesini sağlayan mekanizma; yaygın örnekler Proof-of-Work, Proof-of-Stake ve Delegated Proof-of-Stake'dir.

Gas — İşlemlerin ve akıllı sözleşmelerin yürütülmesi için gereken maliyet birimi.

Diğer Önemli Kavramlar#

Airdrop — Belirli koşullar altında yeni kullanıcılara veya proje katılımcılarına ücretsiz kripto para dağıtımı.

Altcoin — Bitcoin dışındaki tüm kripto paralara verilen genel ad.

ATH (All Time High) — Bir varlığın tarihsel en yüksek fiyat seviyesi.

Block — İşlem verileri ve meta verileri içeren veri yapısı; önceki bloğa hash ile bağlanır.

Genesis Block — Bir blok zincirindeki ilk blok.

Mining — Proof-of-Work konsensüsüne sahip ağlarda yeni bloklar ekleyerek token üretme süreci.

Staking — Tokenları belirli bir süre kilitleyerek ağ güvenliğine katkı sağlama ve protokol kararlarına oy verme süreci.

NFT (Non-Fungible Token) — Benzersiz ve değiştirilemez dijital varlıkları temsil eden token.

Stablecoin — Değeri bir fiat para birimine veya başka bir varlığa sabitlenmiş kripto para.

Fork — Bir blok zinciri ağının iki ayrı zincire bölünmesi.

Encryption — Verileri anahtarlar kullanarak okunamaz hâle getirme süreci; gizlilik ve güvenlik sağlar.

Ayrıca bakınızAyrıca bakınız#